Το νέο πλαίσιο για τους εταιρικούς μετασχηματισμούς παρέχει σημαντικά φορολογικά πλεονεκτήματα
Στο μικροσκόπιο της ΑΑΔΕ μπαίνουν οι εταιρικοί μετασχηματισμοί που εμφανίζονται ως επιχειρηματικές αναδιαρθρώσεις, αλλά στην πραγματικότητα μπορεί να έχουν ως βασικό στόχο τη μείωση ή την αποφυγή φορολογικών επιβαρύνσεων.
Στο επίκεντρο βρίσκονται κυρίως συγχωνεύσεις και διασπάσεις εταιρειών, με τη φορολογική διοίκηση να εξετάζει εάν πίσω από τις συγκεκριμένες κινήσεις υπάρχει πραγματικός οικονομικός λόγος ή εάν πρόκειται για τεχνητές διευθετήσεις που χρησιμοποιούνται ως «όχημα» φοροαποφυγής.
Το νέο πλαίσιο για τους εταιρικούς μετασχηματισμούς παρέχει σημαντικά φορολογικά πλεονεκτήματα, καθώς υπό προϋποθέσεις επιτρέπει τη μεταφορά περιουσιακών στοιχείων και δραστηριοτήτων χωρίς την άμεση επιβολή φόρων που θα προέκυπταν σε μια κοινή μεταβίβαση.
Το όριο, ωστόσο, βρίσκεται στην καταχρηστική χρήση των σχετικών διατάξεων.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν οι ασύμμετρες διασπάσεις, οι οποίες από το 2024 αντιμετωπίζονται φορολογικά με τρόπο αντίστοιχο των συμμετρικών διασπάσεων.
Στην πράξη, αυτό σημαίνει ότι δύο μέτοχοι που αποφασίζουν να ακολουθήσουν διαφορετική επιχειρηματική πορεία μπορούν, υπό τις προβλεπόμενες προϋποθέσεις, να διαχωρίσουν δραστηριότητες και περιουσιακά στοιχεία χωρίς να προκύψει άμεσα φόρος υπεραξίας, φόρος μεταβίβασης ακινήτων ή φόρος δωρεάς. Έτσι, για παράδειγμα, μια εταιρεία μπορεί να διαχωρίσει τον εμπορικό της κλάδο από την ακίνητη περιουσία της, δημιουργώντας διαφορετικές εταιρικές οντότητες.
Η δυνατότητα αυτή αποκτά ιδιαίτερη σημασία σε επιχειρήσεις όπου συνυπάρχουν ακίνητα μεγάλης αξίας και δραστηριότητες με υψηλό επιχειρηματικό ρίσκο.
Μέσω της διάσπασης, τα ακίνητα μπορούν να απομονωθούν από τον λειτουργικό κίνδυνο της επιχείρησης, χωρίς να επιβαρυνθεί η διαδικασία με τους φόρους μιας συμβατικής μεταβίβασης.
Το «κλειδί» είναι ο πραγματικός επιχειρηματικός λόγος
Εδώ ακριβώς βρίσκεται και το σημείο στο οποίο εστιάζουν οι ελεγκτικές υπηρεσίες.
Η φορολογική διοίκηση μπορεί να ενεργοποιήσει τον Γενικό Κανόνα Απαγόρευσης Καταχρήσεων του Κώδικα Φορολογικής Διαδικασίας, όταν διαπιστώνεται ότι μια εταιρική αναδιάρθρωση αποτελεί τεχνητή διευθέτηση και δεν στηρίζεται σε πραγματικούς οικονομικούς ή εμπορικούς λόγους.
Με άλλα λόγια, δεν αρκεί μια διάσπαση να είναι τυπικά νόμιμη. Θα πρέπει να μπορεί να τεκμηριωθεί ότι εξυπηρετεί πραγματικές ανάγκες της επιχείρησης, όπως η μείωση λειτουργικού κόστους, η ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας, ο διαχωρισμός διαφορετικών δραστηριοτήτων ή η επίλυση σοβαρών μετοχικών διαφορών.
Παράλληλα, οι κλάδοι που αποσχίζονται θα πρέπει να αποτελούν αυτοτελείς οικονομικές μονάδες, με δυνατότητα να λειτουργήσουν αυτόνομα. Σημαντικό ρόλο έχει και η έκθεση των ορκωτών ελεγκτών, μέσω της οποίας τεκμηριώνονται η αξία των περιουσιακών στοιχείων και η ορθότητα της διαδικασίας.
Και η φορολογία των μερισμάτων στο «κάδρο»
Οι φορολογικοί έλεγχοι αποκτούν ακόμη μεγαλύτερο ενδιαφέρον όταν η εταιρική διάσπαση συνδυάζεται με τη διανομή κερδών στους μετόχους.
Ο συντελεστής φορολόγησης των μερισμάτων στην Ελλάδα ανέρχεται στο 5%, γεγονός που περιορίζει τη επιβάρυνση κατά τη διανομή των κερδών στους μετόχους.
Μια εταιρική αναδιάρθρωση μπορεί να οδηγήσει στη δημιουργία περισσότερων εταιρικών οντοτήτων με διαφορετικές δραστηριότητες και οικονομικά αποτελέσματα.
Η ΑΑΔΕ, όμως, εξετάζει εάν η συγκεκριμένη δομή αντανακλά πραγματική επιχειρηματική ανάγκη ή εάν χρησιμοποιείται για την τεχνητή μεταφορά κερδών και αποθεματικών προς τους μετόχους με το μικρότερο δυνατό φορολογικό βάρος.
Το ρίσκο για τις επιχειρήσεις που θα χρησιμοποιήσουν καταχρηστικά το πλαίσιο δεν περιορίζεται σε ένα πρόστιμο.
Εφόσον ο μετασχηματισμός κριθεί τεχνητός, η φορολογική διοίκηση μπορεί να αντιμετωπίσει την υπόθεση σαν να μην είχε πραγματοποιηθεί η επίμαχη πράξη και να καταλογίσει τους φόρους που θα οφείλονταν εξαρχής. Όπως:
Φόρος Εισοδήματος επί της Υπεραξίας: Φορολόγηση της διαφοράς μεταξύ της λογιστικής και της πραγματικής-εμπορικής αξίας των μεταβιβαζόμενων περιουσιακών στοιχείων (π.χ. κλάδων, σημάτων, παγίων).
-Φόρος Μεταβίβασης Ακινήτων (ΦΜΑ): Επιβολή του προβλεπόμενου φόρου (συνήθως 3% επί της αντικειμενικής ή εμπορικής αξίας) για τα ακίνητα που μεταφέρθηκαν στην επωφελούμενη εταιρεία.
-Φόρος Διανομής-Μερισμάτων: Αν κριθεί ότι η διάσπαση έγινε για να βγουν αφορολόγητα αποθεματικά ή κέρδη προς τους μετόχους, η κίνηση εξομοιώνεται με «κρυφή διανομή κερδών» και επιβάλλεται ο αναλογούν φόρος.
Πρόστιμα Ανακριβούς Δήλωσης
Εφόσον οι αρχικές δηλώσεις που υποβλήθηκαν θεωρούνται πλέον ανακριβείς, επιβάλλονται πρόσθετα χρηματικά πρόστιμα επί του φόρου που αποφεύχθηκε:
-Πρόστιμο 10% έως 50%: Εάν ο φόρος που προσδιορίζεται κατόπιν του ελέγχου είναι μεγαλύτερος από αυτόν που είχε δηλωθεί, επιβάλλεται πρόστιμο ανάλογα με το ποσοστό της διαφοράς. Στις περισσότερες περιπτώσεις μεγάλων διαφορών (που ξεπερνούν το 50% του αναλογούντος φόρου), το πρόστιμο κλειδώνει στο 50% του φόρου που αποφεύχθηκε.
Τόκοι Εκπρόθεσμης Καταβολής
-Οι φόροι που θα καταλογιστούν αναδρομικά επιβαρύνονται με τόκους εκπρόθεσμης καταβολής από την ημέρα που έπρεπε κανονικά να είχαν πληρωθεί (δηλαδή από τον χρόνο του μετασχηματισμού). Ο τόκος αυτός ανέρχεται σε 0,73% για κάθε μήνα καθυστέρησης (περίπου 8,76% ετησίως), διογκώνοντας σημαντικά την τελική οφειλή αν ο έλεγχος γίνει μετά από 2 ή 3 χρόνια.
Ποινικές Κυρώσεις για Φοροδιαφυγή (κακουργηματικού χαρακτήρα), αν η τεχνητή διευθέτηση χαρακτηριστεί ως σκόπιμη απόκρυψη φορολογητέας ύλης (φοροδιαφυγή).
Σ’ αυτές τις περιπτώσεις, αν ο φόρος που αποφεύχθηκε (ανά φορολογικό έτος) ξεπερνά τις 100.000 ευρώ, η πράξη αποτελεί πλημμέλημα και επισύρει ποινή φυλάκισης τουλάχιστον ενός έτους.
Αν δε, το ποσό της φοροδιαφυγής ξεπερνά τις 150.000 ευρώ, η πράξη μετατρέπεται αυτόματα σε κακούργημα και επισύρει ποινή κάθειρξης (έως 10 έτη), ενώ διώκονται ποινικά όλα τα πρόσωπα που άσκησαν διοίκηση, διαχείριση ή υπέγραψαν τις σχετικές δηλώσεις.
Μάριος Χριστοδούλου
www.bankingnews.gr
Στο επίκεντρο βρίσκονται κυρίως συγχωνεύσεις και διασπάσεις εταιρειών, με τη φορολογική διοίκηση να εξετάζει εάν πίσω από τις συγκεκριμένες κινήσεις υπάρχει πραγματικός οικονομικός λόγος ή εάν πρόκειται για τεχνητές διευθετήσεις που χρησιμοποιούνται ως «όχημα» φοροαποφυγής.
Το νέο πλαίσιο για τους εταιρικούς μετασχηματισμούς παρέχει σημαντικά φορολογικά πλεονεκτήματα, καθώς υπό προϋποθέσεις επιτρέπει τη μεταφορά περιουσιακών στοιχείων και δραστηριοτήτων χωρίς την άμεση επιβολή φόρων που θα προέκυπταν σε μια κοινή μεταβίβαση.
Το όριο, ωστόσο, βρίσκεται στην καταχρηστική χρήση των σχετικών διατάξεων.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν οι ασύμμετρες διασπάσεις, οι οποίες από το 2024 αντιμετωπίζονται φορολογικά με τρόπο αντίστοιχο των συμμετρικών διασπάσεων.
Στην πράξη, αυτό σημαίνει ότι δύο μέτοχοι που αποφασίζουν να ακολουθήσουν διαφορετική επιχειρηματική πορεία μπορούν, υπό τις προβλεπόμενες προϋποθέσεις, να διαχωρίσουν δραστηριότητες και περιουσιακά στοιχεία χωρίς να προκύψει άμεσα φόρος υπεραξίας, φόρος μεταβίβασης ακινήτων ή φόρος δωρεάς. Έτσι, για παράδειγμα, μια εταιρεία μπορεί να διαχωρίσει τον εμπορικό της κλάδο από την ακίνητη περιουσία της, δημιουργώντας διαφορετικές εταιρικές οντότητες.
Η δυνατότητα αυτή αποκτά ιδιαίτερη σημασία σε επιχειρήσεις όπου συνυπάρχουν ακίνητα μεγάλης αξίας και δραστηριότητες με υψηλό επιχειρηματικό ρίσκο.
Μέσω της διάσπασης, τα ακίνητα μπορούν να απομονωθούν από τον λειτουργικό κίνδυνο της επιχείρησης, χωρίς να επιβαρυνθεί η διαδικασία με τους φόρους μιας συμβατικής μεταβίβασης.
Το «κλειδί» είναι ο πραγματικός επιχειρηματικός λόγος
Εδώ ακριβώς βρίσκεται και το σημείο στο οποίο εστιάζουν οι ελεγκτικές υπηρεσίες.
Η φορολογική διοίκηση μπορεί να ενεργοποιήσει τον Γενικό Κανόνα Απαγόρευσης Καταχρήσεων του Κώδικα Φορολογικής Διαδικασίας, όταν διαπιστώνεται ότι μια εταιρική αναδιάρθρωση αποτελεί τεχνητή διευθέτηση και δεν στηρίζεται σε πραγματικούς οικονομικούς ή εμπορικούς λόγους.
Με άλλα λόγια, δεν αρκεί μια διάσπαση να είναι τυπικά νόμιμη. Θα πρέπει να μπορεί να τεκμηριωθεί ότι εξυπηρετεί πραγματικές ανάγκες της επιχείρησης, όπως η μείωση λειτουργικού κόστους, η ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας, ο διαχωρισμός διαφορετικών δραστηριοτήτων ή η επίλυση σοβαρών μετοχικών διαφορών.
Παράλληλα, οι κλάδοι που αποσχίζονται θα πρέπει να αποτελούν αυτοτελείς οικονομικές μονάδες, με δυνατότητα να λειτουργήσουν αυτόνομα. Σημαντικό ρόλο έχει και η έκθεση των ορκωτών ελεγκτών, μέσω της οποίας τεκμηριώνονται η αξία των περιουσιακών στοιχείων και η ορθότητα της διαδικασίας.
Και η φορολογία των μερισμάτων στο «κάδρο»
Οι φορολογικοί έλεγχοι αποκτούν ακόμη μεγαλύτερο ενδιαφέρον όταν η εταιρική διάσπαση συνδυάζεται με τη διανομή κερδών στους μετόχους.
Ο συντελεστής φορολόγησης των μερισμάτων στην Ελλάδα ανέρχεται στο 5%, γεγονός που περιορίζει τη επιβάρυνση κατά τη διανομή των κερδών στους μετόχους.
Μια εταιρική αναδιάρθρωση μπορεί να οδηγήσει στη δημιουργία περισσότερων εταιρικών οντοτήτων με διαφορετικές δραστηριότητες και οικονομικά αποτελέσματα.
Η ΑΑΔΕ, όμως, εξετάζει εάν η συγκεκριμένη δομή αντανακλά πραγματική επιχειρηματική ανάγκη ή εάν χρησιμοποιείται για την τεχνητή μεταφορά κερδών και αποθεματικών προς τους μετόχους με το μικρότερο δυνατό φορολογικό βάρος.
Το ρίσκο για τις επιχειρήσεις που θα χρησιμοποιήσουν καταχρηστικά το πλαίσιο δεν περιορίζεται σε ένα πρόστιμο.
Εφόσον ο μετασχηματισμός κριθεί τεχνητός, η φορολογική διοίκηση μπορεί να αντιμετωπίσει την υπόθεση σαν να μην είχε πραγματοποιηθεί η επίμαχη πράξη και να καταλογίσει τους φόρους που θα οφείλονταν εξαρχής. Όπως:
Φόρος Εισοδήματος επί της Υπεραξίας: Φορολόγηση της διαφοράς μεταξύ της λογιστικής και της πραγματικής-εμπορικής αξίας των μεταβιβαζόμενων περιουσιακών στοιχείων (π.χ. κλάδων, σημάτων, παγίων).
-Φόρος Μεταβίβασης Ακινήτων (ΦΜΑ): Επιβολή του προβλεπόμενου φόρου (συνήθως 3% επί της αντικειμενικής ή εμπορικής αξίας) για τα ακίνητα που μεταφέρθηκαν στην επωφελούμενη εταιρεία.
-Φόρος Διανομής-Μερισμάτων: Αν κριθεί ότι η διάσπαση έγινε για να βγουν αφορολόγητα αποθεματικά ή κέρδη προς τους μετόχους, η κίνηση εξομοιώνεται με «κρυφή διανομή κερδών» και επιβάλλεται ο αναλογούν φόρος.
Πρόστιμα Ανακριβούς Δήλωσης
Εφόσον οι αρχικές δηλώσεις που υποβλήθηκαν θεωρούνται πλέον ανακριβείς, επιβάλλονται πρόσθετα χρηματικά πρόστιμα επί του φόρου που αποφεύχθηκε:
-Πρόστιμο 10% έως 50%: Εάν ο φόρος που προσδιορίζεται κατόπιν του ελέγχου είναι μεγαλύτερος από αυτόν που είχε δηλωθεί, επιβάλλεται πρόστιμο ανάλογα με το ποσοστό της διαφοράς. Στις περισσότερες περιπτώσεις μεγάλων διαφορών (που ξεπερνούν το 50% του αναλογούντος φόρου), το πρόστιμο κλειδώνει στο 50% του φόρου που αποφεύχθηκε.
Τόκοι Εκπρόθεσμης Καταβολής
-Οι φόροι που θα καταλογιστούν αναδρομικά επιβαρύνονται με τόκους εκπρόθεσμης καταβολής από την ημέρα που έπρεπε κανονικά να είχαν πληρωθεί (δηλαδή από τον χρόνο του μετασχηματισμού). Ο τόκος αυτός ανέρχεται σε 0,73% για κάθε μήνα καθυστέρησης (περίπου 8,76% ετησίως), διογκώνοντας σημαντικά την τελική οφειλή αν ο έλεγχος γίνει μετά από 2 ή 3 χρόνια.
Ποινικές Κυρώσεις για Φοροδιαφυγή (κακουργηματικού χαρακτήρα), αν η τεχνητή διευθέτηση χαρακτηριστεί ως σκόπιμη απόκρυψη φορολογητέας ύλης (φοροδιαφυγή).
Σ’ αυτές τις περιπτώσεις, αν ο φόρος που αποφεύχθηκε (ανά φορολογικό έτος) ξεπερνά τις 100.000 ευρώ, η πράξη αποτελεί πλημμέλημα και επισύρει ποινή φυλάκισης τουλάχιστον ενός έτους.
Αν δε, το ποσό της φοροδιαφυγής ξεπερνά τις 150.000 ευρώ, η πράξη μετατρέπεται αυτόματα σε κακούργημα και επισύρει ποινή κάθειρξης (έως 10 έτη), ενώ διώκονται ποινικά όλα τα πρόσωπα που άσκησαν διοίκηση, διαχείριση ή υπέγραψαν τις σχετικές δηλώσεις.
Μάριος Χριστοδούλου
www.bankingnews.gr
Σχόλια αναγνωστών